Medische Encyclopedie
Inhoud
- Wat doet fluorouracil op de huid en waarbij gebruik ik het?
- Wat zijn mogelijke bijwerkingen?
- Mag ik fluorouracil op de huid gebruiken met andere medicijnen?
- Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?
- Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?
- Hoe gebruik ik dit medicijn?
fluorouracil op de huid
Fluorouracil, ook wel 5-FU genoemd, is een kankerremmende stof (cytostaticum). Het remt de groei van kankercellen.
Artsen schrijven het voor als crème bij kanker van de huid, huidaandoeningen, zoals actinische keratose, ziekte van Bowen en bij wratten aan de geslachtsdelen (genitale wratten).
Wat doet fluorouracil op de huid en waarbij gebruik ik het?
Overige huidaandoeningen
Fluorouracil wordt toegepast bij verschillende huidaandoeningen. Voorbeelden hiervan zijn actinische keratosen, wratten en huidaandoeningen waarvan bekend is dat ze op den duur kunnen ontaarden in kanker, zoals de ziekte van Bowen.
Ziekte van Bowen
De ziekte van Bowen is een aandoening aan het buitenste laagje van de huid. Het lijkt het meest lijkt op ontstoken eczeem: rood, iets schilferend plekje met een scherpe grens met de gezonde huid. Ook deze plekken komen voornamelijk voor op de aan zonlicht blootgestelde huid.
Omdat het is een voorstadium voor wat een ernstige vorm van huidkanker kan zijn, moet het worden behandeld. De behandeling bestaat uit bevriezing met vloeibare stikstof of het aanbrengen van een crème met fluorouracil.
Actinische keratose
Actinische keratosen zijn huidkleurige tot lichtbruine ruwe eeltachtige plekjes op de huid die meestal ontstaan door jarenlange blootstelling aan zonlicht. De plekjes kunnen enkele millimeters tot enkele centimeters groot zijn en komen voor in het gezicht en op de handruggen. Ze komen vaak voor, de helft van de mensen ouder dan 50 jaar heeft ze.
Actinische keratose kan in één op de honderd gevallen ontaarden in huidkanker. Als de plekjes veranderen in grootte, gaan ontsteken en pijn gaan doen, is dit een signaal dat kanker is ontstaan. Het is belangrijk om voor die tijd te behandelen.
De behandeling kan bestaan uit bevriezen met vloeibare stikstof, wegschrapen met een scherpe lepel of lichte operatie, verwijderen met een chemische stof (‘peeling’), laserbehandeling of het aanbrengen van een crème met fluorouracil. Door fluorouracil gaat de huid ter plaatse kapot, waardoor een wond ontstaat. De keratose verdwijnt dan na enkele weken.
Genitale wratten
Fluorouracil wordt gebruikt bij condylomata acuminata (genitale wratten). Deze wratten bevinden zich vooral rond de anus en op de geslachtsorganen.
De wratten zijn vergroeiingen van de huid, die ontstaan door besmetting met een virus. Het zijn huidkleurige bobbels met een ruw bloemkoolachtig oppervlak. Door seksueel contact kunt u anderen besmetten.
Behandeling
De wratten verdwijnen meestal vanzelf, al kan dat soms meerdere maanden tot 2 jaar duren. In deze periode kunt u anderen besmetten. Daarom moet u bij geslachtsgemeenschap een condoom gebruiken.
Als u de wratten wilt laten behandelen, bijvoorbeeld omdat ze op een lastige plek zitten, kan de arts fluorouracil voorschrijven.
Werking
Fluorouracil remt de groei van de huidcellen en doodt de met virus besmette cellen. Daardoor verdwijnt de wrat.
Kanker
Kanker is een verzamelnaam voor meer dan honderd verschillende ziektes, waarbij lichaamscellen zich ongeremd delen. Het gevolg zijn tumoren (gezwellen) of afwijkingen in bloed en lymfebanen. Het is een ernstige ziekte die dodelijk kan zijn als het niet wordt behandeld.
Dankzij nieuw onderzoek is goede behandeling voor veel soorten kanker mogelijk. Bij snelle behandeling voorkomt u dat een kankergezwel doorgroeit in het omringende weefsel of dat het uitzaait. Bij uitzaaiingen ontstaat kanker op andere plaatsen in het lichaam.
Oorzaak
In elke cel zit DNA. DNA bevat de erfelijke eigenschappen van ons lichaam, zoals de bloedgroep en de kleur van de ogen. Door het DNA weten cellen wat ze moeten doen, bijvoorbeeld ook hoe snel ze moeten delen. Bij een celdeling ontstaan uit 1 cel 2 dochtercellen, met hetzelfde DNA als de moedercel. Als het stukje DNA dat de celdeling bestuurt beschadigd raakt, kan de cel zich sneller gaan delen. De dochtercellen van elke cel bevatten dezelfde schade in het DNA. Daardoor gaan ook deze cellen zich ongeremd delen, met kanker tot gevolg.
Hoe de schade in het DNA ontstaat, is vaak onbekend. Het lijkt soms te komen door chemische stoffen als teer in tabaksrook, of door asbest, alcohol, te veel of te vet voedsel, straling of door een erfelijke aanleg.
Klachten
Kanker is een verraderlijke ziekte. Elke kankersoort veroorzaakt weer andere klachten. In het beginstadium zijn er vaak helemaal geen verschijnselen. Pas als een kankergezwel tegen zenuwen aandrukt, is pijn te voelen.
Sommige klachten komen bij vrijwel alle kankersoorten voor, zoals erge vermoeidheid, gebrek aan eetlust en erg veel afvallen (bijvoorbeeld meer dan 3 kilo per maand).
- Bij kanker van de huid merkt u knobbeltjes, ruwe plekken, ontstekingen die niet genezen of huidverkleuringen.
Behandeling
De behandeling hangt af van de soort kanker en het stadium van de ziekte. Meestal bestaat behandeling uit een operatie, chemotherapie of bestraling.
De artsen zullen de tumor eerst met een operatie zo veel mogelijk verwijderen. Daarna is chemotherapie nodig om overgebleven kankercellen en eventuele uitzaaiingen te bestrijden.
Artsen schrijven fluorouracil op de huid voor bij kanker van de huid.
Effect
Fluorouracil bindt zich aan het DNA in de cellen. De cellen kunnen zich hierdoor niet meer delen en sterven af. Het kan enkele weken tot maanden duren voor het effect merkbaar wordt.
Wat zijn mogelijke bijwerkingen?
Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)
Huidirritatie, zoals jeuk, pijn, rode of droge huid op de plek waar u dit medicijn smeert. Er kunnen blaasjes ontstaan en de huid kan dunner worden. Ook kan er een zwelling ontstaan. Deze bijwerkingen horen allemaal bij de behandeling en verdwijnen weer snel als u klaar bent met de behandeling.
Zeer zelden kunt u last krijgen van bloedingen, zweren, eczeem, schilfers of een tintelend, prikkelend of doof gevoel. Raadpleeg dan uw arts.
Uw huid kan gevoeliger worden voor UV-licht (zon, zonnebank, UV-lamp). Zorg ervoor dat u de ingesmeerde plekken beschermt tegen zonlicht en UV-licht.
- Door UV-licht (zon, zonnebank, UV-lamp) kunt u meer last krijgen van bijwerkingen op de huid, zoals huidirritatie. Daarom moet u tijdens directe blootstelling aan UV-licht vermijden.
- Krijgt u een ernstige reactie op de zon? Waarschuw uw arts.
Huidontsteking op de plek waar u dit medicijn smeert.
Oogklachten, zoals irritatie. Zeer zelden oogontsteking, zwelling van de ogen of meer tranen dan normaal.
Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)
Infecties, zoals keelontsteking, neusontsteking of krentenbaard.
Overgevoeligheid. U merkt dit aan zwelling, jeuk en huiduitslag.
Een rode huid en korstjes horen bij de werking van dit medicijn en zijn geen teken van overgevoeligheid. Stop daarom niet zomaar met de crème, maar overleg eerst met uw arts.
Misselijk zijn, braken, diarree, buikpijn, hoofdpijn, vreemde smaak, duizelig zijn, psychische klachten, rillingen, haaruitval en koorts. U kunt deze bijwerkingen krijgen als dit medicijn in uw bloed komt. Bijvoorbeeld als u het per ongeluk op wondjes smeert. Let daarom goed op bij het smeren van de crème.
U kunt ook last krijgen van bijwerkingen als de crème per ongeluk op verkeerde plekken komt. Bijvoorbeeld oogklachten als het in de ogen komt, blaren op de lippen of ontsteking van het neusslijmvlies als het in de neus komt.
Slaapproblemen, zoals moeilijker in slaap vallen of juist overdag snel in slaap vallen.
Heeft u last van een bijwerking? Meld dit dan bij het bijwerkingencentrum lareb. Hier worden alle meldingen over bijwerkingen van medicijnen in Nederland verzameld. Ik wil een bijwerking melden
Uitleg frequenties
Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen
Mag ik fluorouracil op de huid gebruiken met andere medicijnen?
Van dit medicijn zijn geen belangrijke wisselwerkingen met andere medicijnen bekend.
Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?
Ja, dat kan. U mag autorijden, en u mag eten en drinken zoals u normaal doet.
Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?
Zwangerschap
Gebruik dit medicijn NIET als u zwanger bent of wilt worden. Dit medicijn kan slecht zijn voor de baby. Het kan aangeboren afwijkingen bij de baby veroorzaken. Tijdens de behandeling en tot 6 maanden daarna mag u niet zwanger worden. Bespreek met uw arts een betrouwbare anticonceptiemethode.
Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven? Overleg dan met uw arts of apotheker. U kunt dit medicijn beter NIET gebruiken als u borstvoeding geeft. Het is niet bekend of dit medicijn in de moedermelk komt. Als het in de moedermelk komt, kan het slecht zijn voor de baby.
- Smeert u de crème voor een lange tijd, op een groot huidoppervlak, op beschadigde huid of gebruikt u grote hoeveelheden? Geef GEEN borstvoeding als u dit medicijn gebruikt. Dit medicijn komt via uw huid in zeer kleine hoeveelheden in uw bloed. Bij gebruik op een beschadigde huid kan er meer in het bloed komen. Dit is slecht voor de baby.
- Gebruikt u de crème voor een korte tijd op een klein huidoppervlak? U kunt dit medicijn veilig gebruiken als u borstvoeding geeft. Dit medicijn komt via uw huid in zeer kleine hoeveelheden in uw bloed. Hierdoor kan er maar weinig in de moedermelk komen.
Heeft u dit medicijn op of rond de tepel gesmeerd? Maak voor de borstvoeding de tepel dan schoon met (afgekoeld gekookt) water.
Hoe gebruik ik dit medicijn?
Hoe?
- Smeer de crème in een dunne laag aan op de plekken.
- Smeer de crème NIET op open wondjes. U heeft dan namelijk meer kans op bijwerkingen.
- Soms moet u de ingesmeerde plekken afdekken met verband. Dit maakt het effect van het medicijn sterker. Uw arts vertelt of u de ingesmeerde plekken moet afdekken. Doe dit alleen als uw arts het adviseert!
- Bij smeren op plekken in de buurt van ogen, neus en mond: laat de crème niet in ogen, neus of mond komen. Gebeurt dit toch? Spoel zo snel mogelijk met veel water.
- Laat de crème niet op andere huidgedeelten komen dan de bedoeling is. Mocht dit wel gebeuren, spoel dan zo snel mogelijk af met veel water.
- Was uw handen na gebruik met water en zeep. Ook kunt u voor het aanbrengen plastic handschoenen of een ‘vingercondoom’ gebruiken. Dit is een hoesje dat u over de vinger aanbrengt. Het is te krijgen in uw apotheek.
- Voorkom dat andere mensen in contact komen met de crème. Gebeurt dit toch? Laat ze zich dan meteen afspoelen met veel water en als het kan met zeep. Zo wordt de kans minder dat ze bijwerkingen krijgen door het medicijn.
Wanneer?
U smeert de crème 1 of 2 keer op een dag.
Smeert u 2 keer op een dag? Smeer dan de crème in de ochtend en in de avond.
Zorg ervoor dat u na het smeren de crème niet meteen afwast. Dan blijft de crème werken.
Bescherm de ingesmeerde plekken tegen zonlicht. Door zonlicht (UV-licht) kunt u meer last krijgen van de bijwerkingen. Vermijd zoveel mogelijk direct zonlicht, met name tussen 10.00 en 15.00 uur. Draag daarnaast beschermende kleding, zoals een hoed of zonnebril, en ga niet onder de zonnebank.
Hoelang?
- Kanker van de huid en huidaandoeningen: U smeert dit medicijn vaak 3 tot 4 weken. Of u smeert totdat de plekken beginnen te bloeden of er zweren ontstaan.
- Genitale wratten: U smeert dit medicijn vaak 4 tot 6 weken.